Teorie klasycznej geopolityki

Opublikowano
czerwca 8, 2021

Streszczenie

DEFINICJA POJĘCIA: Artykuł opisuje uznawane za klasyczne pierwsze teorie geopolityczne, które stworzyły klasyczny schemat myślenia geopolitycznego. Należy jednak odróżnić teorie klasyczne geopolityki od tzw. geopolityki krytycznej analizującej przestrzenne uwarunkowania procesów politycznych z jednoczesnym zanegowaniem politycznego wymiaru opracowywanych tez.

ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W tekście przedstawiono trzy kluczowe teorie: H.J. Mackindera, K. Haushofera i A.T. Mahana jako dojrzałe koncepcje geopolityczne, stanowiące kanon dorobku tej dziedziny do momentu wybuchu II wojny światowej. Powyższe opisy uzupełniono o przedstawienie założeń R. Kjelléna i F. Ratzela, jako wyjaśnienie genezy geopolityki i jej pewnych komponentów. Omówiono także teorie N. Spyk­mana, A. de Severskiego, G. Rennera i S. Cohena, ukazujące zakorzenione w doktrynach geopolitycznych teorii o charakterze geostrategicznym.

PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Prezentacja poszczególnych klasycznych teorii geopolitycznych, a w szczególności ich ewolucja, została przeprowadzona w kontekście uwarunkowań politycznych i historycznych. Dzięki temu ukazano najważniejszy element czyniący z teorii klasycznej geopolityki przedmiot kontrowersji, tj. związki teorii z celami politycznymi państw, zmierzającymi często ku uzasadnieniu ekspansji.

REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Ukazane napięcia wewnętrznie teorii geopolitycznych umożliwia ich skonfrontowane z ujęciami tzw. krytycznej geopolityki i obserwację momentów różnicujących, jak i kontynuacji.