Polityka naukowa w Polsce
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Streszczenie
DEFINICJA POJĘCIA: Polityka naukowa państwa to wpływająca na naukę działalność, która ma wspierać rozwój gospodarczy i społeczny oraz optymalizować wykorzystanie funduszy przeznaczonych na badania naukowe.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zakres polityki naukowej we współczesnym świecie opisano po raz pierwszy w 1939 r. w książce autorstwa Johna Desmonda Bernala zatytułowanej Społeczna funkcja nauki. W latach 60. XX w. powstał „Podręcznik Frascati”, zawierający definicje i sposoby gromadzenia i analizy danych R&D w krajach OECD, który zainicjował tworzenie polityk naukowych.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Polska nie ma określonej polityki naukowej mimo istnienia różnych dokumentów dotyczących tej dziedziny. Jednym z nich był dokument skierowany przez Ministerstwo Nauki i Edukacji w 2020 r. do konsultacji społecznych. Rada Narodowego Centrum Nauki przygotowała opinię na jego temat, wskazując elementy, które wymagają zmiany. W 2022 r. opublikowano jego skróconą wersję. Dokumenty te nie zawierają rzeczywistej strategii i nie wyznaczają precyzyjnych celów, które mogłyby wytyczać kierunki polityki naukowej państwa.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Stworzenie polityki naukowej państwa wymaga zdefiniowania priorytetów, racjonalnej oceny możliwości, stabilności prawa i ustabilizowania finansowania nauki na wyższym niż obecny poziomie. Skuteczna realizacja polityki jest możliwa, gdy politycy nie ingerują w zarządzanie nauką, edukacją, kształceniem na wyższych uczelniach oraz w innowacyjne i aplikacyjne działania.
Downloads
Bibliografia
Bernal, J.D. (1939). The Social Function of Science. London: Faber & Faber.
Działalność naukowa – niedoceniany czynnik rozwoju cywilizacyjnego Polski (2022). Warszawa: Instytut Problemów Współczesnej Cywilizacji im. Marka Dietricha. Pobrano z: https://www.ipwc.pw.edu.pl/wp-content/uploads/2022/11/Dzialalnosc-naukowa-niedoceniany-czynnik-rozwoju-cywilizacyjnego-Polski.pdf (dostęp: 01.06.2025).
Kuźnicki, J. (2022). Mniej niż zero, czyli budżet przetrwania. Forum Akademickie, 11, 8–9.
Kuźnicki, J. (2023). Nie tylko jak, ale kto zreformuje naukę w Polsce. W: M.J. Nowak & R. Rakoczy (Red.), Nauka polska. Szanse, bariery i wyzwania (s. 23–45). [Skrócona wersja: Kuźnicki, J. (2023, 18 listopada). Reforma PAN, koniec z habilitacjami i jeszcze więcej pieniędzy. To uzdrowi polską naukę. Pobrano z: https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,30397171,reforma-pan-koniec-z-habilitacjami-i-jeszcze-wiecej-pieniedzy.html (dostęp: 01.06.2025)].
Kuźnicki, J. (2024, 14 kwietnia). Konkurs zamiast habilitacji? Są jednostki, w których tę procedurę stosuje się od lat. Pobrano z: https://wyborcza.pl/7,75398,30884724,konkurs-zamiast-habilitacji-niektorzy-juz-tak-robia.html (dostęp: 01.06.2025).
Kuźnicki, J. (2025, 19 stycznia). Jak uzdrowić polską naukę? Sugestie dla nowego kierownictwa Ministerstwa Nauki. Pobrano z: https://wyborcza.pl/7,75398,31623635,jak-uzdrowic-polska-nauke-sugestie-dla-nowego-kierownictwa.html (dostęp: 01.06.2025).
Kuźnicki, J., & Bujnicki, J.M. (2017). Nie ma wolności bez odpowiedzialności. Nauka i Szkolnictwo Wyższe, 2(50), 205–222. DOI: 10.14746/nisw.2017.2.10
Kuźnicki, L. (2002). Autobiografia. W kręgu nauki. Warszawa: Polska Akademia Nauk.
Kuźnicki, L. (2018). Polska Akademia Nauk 1952–1998. Zamierzenia i realizacja. Warszawa: Wydawnictwo Retro-Art.
Polityka Naukowa Państwa – projekt do prekonsultacji przez NCN otrzymany od ministra Przemysława Czarnka 8 grudnia 2020 r. Pobrano z: https://www.gov.pl/attachment/0ab85e9a-2434-41b8-adf7-de5c5e987e69 (dostęp: 01.06.2025).
Polityka Naukowa Państwa (2022). Warszawa: Dokument Ministerstwa Edukacji i Nauki. Pobrano z: https://www.gov.pl/attachment/d08e5355-13da-46f5-ae11-19d81cadfc99 (dostęp: 01.06.2025).
Uwagi Rady Narodowego Centrum Nauki do projektu Polityki Naukowej Państwa z 8 grudnia 2020 r. Uchwała Rady NCN nr 1/2021 z dnia 8 stycznia 2021 r.
