Długowieczność i starzenie się w zdrowiu pyblicznym
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Streszczenie
DEFINICJA POJĘCIA: Długowieczność i starzenie się to procesy biologiczne i społeczne, które zyskują coraz większe znaczenie w kontekście polityk zdrowia publicznego. Starzenie się nie oznacza jedynie późnego etapu życia, ale obejmuje całe spektrum zmian funkcjonalnych, społecznych i zdrowotnych. Zdrowe starzenie się – zgodnie z definicją WHO – oznacza utrzymywanie zdolności funkcjonalnych, które umożliwiają dobrostan w starszym wieku.
UJĘCIE PROBLEMOWE: W tekście poruszono zagadnienie długowieczności i zdrowego starzenia się jako istotnego wyzwania dla systemów ochrony zdrowia, opieki społecznej oraz polityki publicznej. Zwrócono szczególną uwagę na czynniki wpływające na zdrowie w starszym wieku, działania profilaktyczne, rolę edukacji zdrowotnej oraz znaczenie wsparcia dla opiekunów osób starszych. Rozdział analizuje także zjawiska takie jak ageizm, wielochorobowość, niedostosowania środowiskowe i nierówności w starości. Wskazuje na potrzebę zintegrowanych działań, systemowych reform oraz wzmocnienia partycypacji obywatelskiej osób starszych.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Artykuł odwołuje się do globalnych i europejskich strategii (WHO, UE) oraz kierunków polityki senioralnej w Polsce. W zakończeniu przedstawiono propozycje działań, które sprzyjają bardziej zrównoważonemu podejściu do starzenia się – obejmującemu nie tylko profilaktykę i opiekę, lecz także wspieranie aktywności, budowanie więzi społecznych oraz kształtowanie otoczenia przyjaznego długiemu życiu.
Downloads
Bibliografia
Beard, J.R., Officer, A., & Cassels, A.K. (2016). The World report on ageing and health: a policy framework for healthy ageing. The Lancet, 387(10033), 2145–2154. DOI: 10.1016/S0140-6736(15)00516-4
Clegg, A., Young, J., Iliffe, S., Rikkert, M.O., & Rockwood, K. (2013). Frailty in elderly people. The Lancet, 381(9868), 752–762. DOI: 10.1016/S0140-6736(12)62167-9
European Commission (2017). European Pillar of Social Rights. Pobrano z: https://ec.europa.eu/info/european-pillar-social-rights_en (dostęp: 14.06.2025).
European Commission (2021). Green Paper on Ageing: Fostering solidarity and responsibility between generations. Pobrano z: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d918b520-63a9-11eb-aeb5-01aa75ed71a1/language-en (dostęp: 14.06.2025).
Eurostat (2023). Ageing Europe – looking at the lives of older people in the EU. Pobrano z: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Ageing_Europe_-_statistics_on_population_developments (dostęp: 14.06.2025).
Fried, L.P., Ferrucci, L., Darer, J., Williamson, J.D., & Anderson, G. (2004). Untangling the concepts of disability, frailty, and comorbidity: implications for improved targeting and care. The Journals of Gerontology: Series A, 59(3), M255–M263. DOI: 10.1093/gerona/59.3.M255
Główny Urząd Statystyczny (2023). Sytuacja osób starszych w Polsce w 2022 r. Pobrano z: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/osoby-starsze/osoby-starsze/sytuacja-osob-starszych-w-polsce-w-2022-roku,2,5.html (dostęp: 14.06.2025).
Harper, S. (2016). How Population Change Will Transform Our World. Oxford: Oxford University Press.
Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej (2018). Polityka społeczna wobec osób starszych do 2030 roku. Bezpieczeństwo – Uczestnictwo – Solidarność. Pobrano z: https://www.monitorpolski.gov.pl/M2018000116901.pdf (dostęp: 14.06.2025).
OECD (2021). Health at a Glance 2021. OECD Indicators. OECD Publishing. Pobrano z: https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-2021_ae3016b9-en.html (dostęp: 14.06.2025).
Rowe, J.W., & Kahn, R.L. (1997). Successful aging. The Gerontologist, 37(4), 433–440. DOI: 10.1093/geront/37.4.433
United Nations (2019). World Population Ageing 2019: Highlights. United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Pobrano z: https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/ageing/WorldPopulationAgeing2019 ‑Highlights.pdf (dostęp: 14.06.2025).
WHO Regional Office for Europe (2023). Healthy ageing in Europe. Current knowledge and policy perspectives. Pobrano z: https://ec.europa.eu/health/ph_projects/2003/action1/docs/2003_1_26_frep_en.pdf (dostęp: 14.06.2025).
World Health Organization (2020). Decade of Healthy Ageing 2020–2030. Baseline report. World Health Organization. Pobrano z: https://www.who.int/publications/i/item/9789240017900 (dostęp: 14.06.2025).
World Health Organization (2021). Global report on ageism. Pobrano z: https://www.who.int/publications/i/item/9789240016866 (dostęp: 14.06.2025).
