Badania nad usługami zdrowotnymi
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Streszczenie
DEFINICJA POJĘCIA: Badania nad usługami zdrowotnymi (health services research) stanowią jeden z obszarów badań nad zdrowiem, koncentrujący się na różnych aspektach systemu opieki zdrowotnej w odniesieniu do ścieżki pacjenta. Jest to interdyscyplinarna dziedzina, w ramach której analizuje się organizację systemu opieki zdrowotnej, sposób świadczenia usług, dostęp pacjentów do opieki, korzystanie przez nich z usług zdrowotnych oraz efektywność funkcjonowania całego systemu.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Choć niektóre elementy metodologii stosowanej w tej dziedzinie znane były od wieków, sam termin health services research, odnoszący się do systematycznego badania systemu opieki zdrowotnej, został po raz pierwszy formalnie użyty w Stanach Zjednoczonych w 1966 roku. W ciągu kolejnych sześćdziesięciu lat badania nad usługami zdrowotnymi rozwinęły się w różnych krajach. Przyjęto w nich podejście oparte na danych, łącząc interdyscyplinarność z systematycznością w odpowiedzi na wyzwania stojące przed opieką zdrowotną oraz uwzględniając perspektywę zarówno jednostek, jak i całych populacji korzystających z systemu tej opieki.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Badania nad usługami zdrowotnymi są silnie związane z dostępnością danych, w szczególności tych gromadzonych z myślą o badaniach i procesach doskonalenia systemów zdrowotnych. Dane te mogą mieć charakter pierwotny – gdy są zbierane bezpośrednio z myślą udzielenia odpowiedzi na określone pytania badawcze – lub wtórny, gdy są pozyskiwane do innych celów. Istnieje również możliwość łączenia informacji z istniejących źródeł, co pozwala na stworzenie pożądanych zbiorów danych obejmujących kluczowe zmienne. Badania nad usługami zdrowotnymi wyróżnia zdolność szybkiego reagowania na sytuacje pilne i nagłe dzięki wykorzystaniu dostępnych danych.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Badania nad usługami zdrowotnymi dostarczają narzędzi, za pomocą których można realnie wpływać na poprawę jakości opieki nad pacjentem dzięki wspieraniu procesu podejmowania decyzji opartych na dowodach naukowych. Istnieje ogromny potencjał dalszego rozwoju badań nad tymi usługami, zwłaszcza poprzez zwiększenie dostępności jednolicie gromadzonych danych o systemach ochrony zdrowia.
Downloads
Bibliografia
Bradley, C.J., Penberthy, L., Devers, K.J., & Holden, D.J. (2010). Health services research and data linkages. Issues, methods, and directions for the future. Health Services Research, 45(5 Pt 2), 1468–1488. DOI: 10.1111/j.1475-6773.2010.01142.x
Busse, R. (2014). The contribution of health systems research to HSR. Time to know what we are talking about, and why it is important for evidence-based policy-making. BMC Health Services Research, 14(Suppl 2), O25.
Canadian Institutes of Health Research (2023). What is health research? https://cihr-irsc.gc.ca/e/53146.html. (dostęp: 11.05.2025).
Canadian Institutes of Health Research (2024). CIHR in Numbers. https://cihr-irsc.gc.ca/e/50218.html. (dostęp: 11.05.2025).
Embrett, M., Carson, A., Sim, M., Conway, A., Moore, E., Hancock, K., & Bielska, I. (2025). Building resilient and responsive health research systems. Responses and the lessons learned from the COVID-19 pandemic. Health Research Policy and Systems, 23(1), 38.
Gilson, L. (red.) (2012). Health policy and systems research. A methodology reader. Geneva: World Health Organization.
Goodman, K.W., Litewka, S.G., Malpani, R., Pujari, S., & Reis, A.A. (2023). Global health and big data. The WHO’s artificial intelligence guidance. South African Journal of Science, 119(5-6), 1–4.
Lohr, K.N., & Steinwachs, D.M. (2002). Health services research. An evolving definition of the field. Health Services Research, 37(1), 15.
Mullner, R.M. (red.) (2009). Health services research, origins. W Encyclopedia of health services research (ss. 545–549). Thousand Oaks: SAGE Publications, Inc.
National Research Council (1994). Health Services Research. Opportunities for an Expanding Field of Inquiry: An Interim Statement. Washington: The National Academies Press. DOI: 10.17226/21440
National Research Council, Policy, Global Affairs, Board on Higher Education, Committee to Study the National Needs for Biomedical, & Clinical Research Personnel (2011). Research training in the biomedical, behavioral, and clinical research sciences. Washington: The National Academies Press.
Pittman, P. (2010). Health Services Research in 2020. Data and methods needs for the future. Health Services Research, 45(5 Pt 2), 1431.
Wensing, M., & Ullrich, C. (2023). Description of Health Services Research. W Foundations of Health Services Research. Principles, Methods, and Topics (ss. 3–14). Cham: Springer International Publishing.
Whicher, D., Rosengren, K., Siddiqi, S., & Simpson, L. (2018). The future of health services research. Advancing health systems research and practice in the United States. Washington: National Academy of Medicine.
Wilczynski, N.L., Haynes, R.B., Lavis, J.N., Ramkissoonsingh, R., & Arnold-Oatley, A.E. (2004). Optimal search strategies for detecting health services research studies in MEDLINE. Canadian Medical Association Journal, 171(10), 1179–1185. DOI: 10.1503/cmaj.1040512
