DEFINICJA POJĘCIA: Model opieki zdrowotnej oparty na wartości (Value Based Healthcare – VBHC) to model organizacji i finansowania opieki zdrowotnej, którego celem jest osiąganie możliwie najlepszych efektów zdrowotnych u pacjentów przy efektywnym wykorzystaniu zasobów. W przeciwieństwie do tradycyjnego systemu fee-for-service VBHC koncentruje się na wynagradzaniu świadczeniodawców za rzeczywiste rezultaty leczenia (pay-for-outcomes), obejmujące także jakość życia, poziom satysfakcji pacjenta oraz jego zdolność do aktywności społeczno-zawodowej. Kluczowe dla VBHC są: integracja danych, określenie mierników jakości oraz współpraca różnych sektorów systemu zdrowia.

ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Koncepcja VBHC wywodzi się z początku XXI wieku. Jej pierwsze zręby stworzył A. Gray (2001), a następnie rozwinęli ją Porter i Teisberg (2006). Model VBHC zakłada opiekę zorientowaną na pacjenta, pomiar wyników oraz przejście od finansowania za procedury do finansowania za efekty. Gray poszerzył ramy teoretyczne, proponując koncepcję potrójnej wartości: personalnej (dla pacjenta), alokacyjnej (efektywna dystrybucja zasobów) i technicznej (efektywność leczenia). Implementacja modelu odbywa się poprzez tworzenie zintegrowanych jednostek opieki (IPU), stosowanie mierników efektów zdrowotnych na trzech poziomach oraz wdrażanie nowoczesnych systemów IT do śledzenia kosztów i wyników leczenia.

UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Raporty międzynarodowe, takie jak Value-based healthcare. A global assessment, wskazują cztery podstawowe warunki skutecznego wdrożenia VBHC: (1) odpowiednie ramy instytucjonalno-polityczne, (2) pomiar wyników i kosztów leczenia, (3) opiekę skoncentrowaną na pacjencie oraz (4) system płatności oparty na efektach. Wdrożenie modelu wymaga niezależnych agencji HTA, interoperacyjnych systemów danych, zaangażowania interesariuszy oraz nowoczesnej infrastruktury IT.

REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Polska znajduje się na etapie wstępnego wdrażania modelu VBHC, jednak napotyka istotne bariery organizacyjne, prawne i świadomościowe. Niezbędna jest także zmiana kultury zarządzania opieką zdrowotną, obejmującą promocję wartości zdrowotnej jako celu nadrzędnego.