Autonomia pacjenta
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Streszczenie
DEFINICJA POJĘCIA: Pojęcie autonomii dominujące w bioetyce odnosi się do wolności decyzji jednostki o poddaniu się interwencji medycznej.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Na autonomiczną decyzję osoby wydającej świadomą zgodę składają się: aprobata dla proponowanego postępowania i świadomość podejmowania decyzji, zrozumienie informacji uzyskanej od profesjonalisty medycznego i brak wpływów istotnie kontrolujących tę decyzję.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Pojęcie autonomii w kontekście etycznym wywodzi się z filozofii I. Kanta, gdzie oznacza samodzielność normatywną zasad postępowania. W bioetyce występują dwie główne koncepcje autonomii: autonomia osoby polegająca na dysponowaniu przez jednostkę przekonaniami o działaniu, które zostały poddane krytycznej refleksji, oraz autonomia działania skupiająca się na warunkach wydawania świadomej zgody na interwencję medyczną. Ta druga koncepcja stoi w centrum standardów bioetycznych.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Kluczowe aspekty autonomii w znaczeniu dominującym w bioetyce powiązane są ze zdolnością osoby udzielającej zgody do jej udzielenia. Faktyczna zdolność do wydania zgody w istotnym stopniu zależy od motywacji i umiejętności komunikacyjnych osoby odbierającej zgodę oraz od warunków, w jakich jest ona odbierana. Stąd użyteczne są alternatywne spojrzenia na autonomię w bioetyce: koncepcje odnoszące się do władztwa jednostki nad sobą, postrzegania świadomej zgody jako procedury ustalania dobra wydającej zgodę osoby lub zaufania do pracowników ochrony zdrowia.
Downloads
Bibliografia
Archard, D. (2008). Informed Consent. Autonomy and Self-Ownership. Journal of Applied Philosophy, 25(1), 19–34.
Beauchamp, T.L., & Childress, J.F. (1996). Zasady etyki medycznej. Przeł. W. Jacórzyński. Warszawa: Książka i Wiedza.
Dworkin, G. (1988). The theory and practice of autonomy. Cambridge–New York: Cambridge University Press.
Faden, R.R., Beauchamp, T.L., & King, N.M.P. (1986). A history and theory of informed consent. New York: Oxford University Press.
Frankfurt, H. (1997). Wolność woli i pojęcie osoby. W: Filozofia moralności. Postanowienie i odpowiedzialność moralna. Warszawa: Wydawnictwo Spacja; Fundacja Aletheia.
Hurd, H.M. (1996). The Moral Magic of Consent. Legal Theory, 2(2): 121–146.
Kant, I. (1953). Uzasadnienie metafizyki moralności. Przeł. M. Wartenberg. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Łuków, P. (2005). Granice zgody. Autonomia zasad i dobro pacjenta. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.
Łuków, P. (2018). A Difficult Legacy. Human Dignity as the Founding Value of Human Rights. Human Rights Review, 19(3): 313–329.
Mill, J.S. (1965). O wolności. W: J.S. Mill, Utylitaryzm. O wolności. Przeł. A. Kurlandzka & M. Ossowska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
National Commission for the Protection of Human Subjects of Biomedical and Behavioral Research (1978). The Belmont report. Ethical principles and guidelines for the protection of human subjects of research. DHEW Publication no (OS) 78-0012.
O’Neill, O. (2002). Autonomy and trust in bioethics. Gifford Lectures, t. 2001. Cambridge–New York: Cambridge University Press.
Schneewind, J.B. (1997). The Invention of Autonomy. A History of Modern Moral Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press.
