Katolicka nauka społeczna w odniesieniu do naukoznawstwaKatolicka nauka społeczna a naukoznawstwo
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Streszczenie
DEFINICJA POJĘCIA: Katolicka nauka społeczna (KNS) w odniesieniu do naukoznawstwa to refleksja nad etycznym, społecznym i duchowym wymiarem nauki, oceniająca jej rozwój w świetle godności osoby, dobra wspólnego, pomocniczości i solidarności.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Od średniowiecznej syntezy wiary i rozumu Kościół akcentuje ich komplementarność. Historia konfliktów (dotyczących np. Galileusza, ewolucji) ukazuje trudności w relacji nauki i teologii. Współczesny dialog prowadzą m.in. Papieska Akademia Nauk i filozofia nauki XX wieku, uwzględniając społeczny i aksjologiczny wymiar nauki.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: KNS podejmuje wyzwania związane z biotechnologią, AI, transhumanizmem, energetyką jądrową, wskazując na konieczność poszanowania godności człowieka, równego dostępu do technologii i ochrony środowiska. Akcentuje także problem komercjalizacji nauki oraz odpowiedzialności społecznej uczonych.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Ukazanie różnych sposobów prezentowania współczesnych problemów teoretycznych z odmiennych perspektyw przyjmowanych w nauce oraz różnych rozwiązań uzasadnianych przez badaczy, które można (należy) wprowadzać w praktyce.
Downloads
Bibliografia
Benedykt XVI (2009). Encyklika „Caritas in veritate”. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Dykasteria Nauki Wiary (red.) (2024). Deklaracja „Dignitas infinita” o godności człowieka. Poznań: Pallottinum.
Dykasteria Nauki Wiary i Dykasteria ds. Kultury i Edukacji. (2025). Nota „Antiqua et nova”. Pobrano z: https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html (dostęp: 19.05.2025).
Franciszek (2015). Encyklika „Laudato si’”. Kraków: Wydawnictwo M.
Franciszek (2020). Encyklika „Fratelli tutti”. Kraków: Wydawnictwo M.
Franciszek (2023). List apostolski motu proprio „Ad theologiam promovendam”. Pobrano z: https://www.vatican.va/content/francesco/la/motu_proprio/documents/20231101-motu-proprio-ad-theologiam-promovendam.html (dostęp: 19.05.2025).
Jan Paweł II (1990). Posłanie Jego Świątobliwości Ojca Świętego Jana Pawła II do Ojca George’a Coyne’a Dyrektora Obserwatorium Astronomicznego w Castel Gandolfo. Zagadnienia Filozoficzne w Nauce, 12, 2–12.
Jan Paweł II (1992). Głęboka harmonia łączy prawdy naukowe z prawdami wiary. Wspomnienie Alberta Einsteina. Przemówienia z 10 listopada 1979 roku. Nauczanie papieskie (T. II/2, s. 529–533). Poznań: Pallottinum.
Jan Paweł II (1993). Sprawa Galileusza lekcją dla współczesnych. Spotkanie z uczestnikami sesji plenarnej Papieskiej Akademii Nauk. L’Osservatore Romano, wydanie polskie, 1, 23–26.
Jan Paweł II (1995a). Encyklika „Centesimus annus” (wyd. 2.). Wrocław: TUM.
Jan Paweł II (1995b). Encyklika „Evangelium vitae”. Wrocław: TUM.
Jan Paweł II (1997). Orędzie życia. Przesłanie Ojca Świętego do członków Papieskiej Akademii Nauk. W Drodze, 9(289), 43–46.
Jan Paweł II (1998). Encyklika „Fides et ratio”. Tarnów: Wydawnictwo BIBLOS.
Jan Paweł II (2007). Konstytucja apostolska „Ex corde ecclesiae”. W: P. Ptasznik i in. (red.), Konstytucje apostolskie, listy motu proprio i bulle orędzia na światowe dni, Jan Paweł II. Dzieła zebrane (T. 4; s. 86–104). Kraków: Wydawnictwo M.
Jan XXIII (1997). Encyklika „Pacem in terris”. Wrocław: TUM.
Kongregacja Nauki Wiary (1987). Instrukcja o szacunku dla rodzącego się życia i o godności jego przekazywania „Donum vitae”. Pobrano z: https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_19870222_respect-for-human-life_pl.html (dostęp: 19.05.2025).
Kongregacja Nauki Wiary (red.). (2008). Instrukcja „Dignitas personae” dotycząca niektórych problemów bioetycznych. Poznań: Wydawnictwo Pallottinum.
Papieska Akademia Życia (2020). Humana communitas w czasie pandemii. Pobrano z: https://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_academies/acdlife/documents/rc_pont-acd_life_doc_20200722_humanacomunitas-erapandemia_en.html (dostęp: 19.05.2025).
Papieska Rada Iustitia et Pax (2005). Kompendium nauki społecznej Kościoła. Kielce: Jedność.
Sobór Watykański II (2002). Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym „Gaudium et spes”. W: Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje (s. 526–606). Poznań: Pallottinum.
