Zdrowie środowiskowe
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Streszczenie
DEFINICJA POJĘCIA: Zdrowie środowiskowe obejmuje te aspekty ludzkiego zdrowia, które są kształtowane przez wpływ środowiska. Jest to także dziedzina wiedzy oraz działań praktycznych polegających na prozdrowotnym kształtowaniu środowiska.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Chociaż refleksja na temat wpływu środowiska na ludzkie zdrowie pojawiła się już w czasach starożytnych, to termin „zdrowie środowiskowe” wszedł do użycia dopiero pod koniec XX w. Do powstania zdrowia środowiskowego przyczynił się głównie wzrost świadomości na temat roli środowiska w determinowaniu zdrowia.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Zdrowie środowiskowe mierzy się z zagrożeniami o różnym pochodzeniu i charakterze, zasadniczo przeoczając pozytywne wpływy środowiska. Różnorodność zagrożeń, wielość poziomów oddziaływania, jak i możliwość stosowania rozmaitych strategii i metod determinują wielosektorowy charakter omawianego obszaru.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Pogłębianie się wiedzy na temat związków pomiędzy środowiskiem a zdrowiem człowieka zwiększa katalog środowiskowych zagrożeń dla zdrowia. Równocześnie wzrasta konieczność wdrażania działań, które uwzględniałyby potrzeby grup szczególnie wrażliwych, a także zapobiegały zjawisku nierówności środowiskowej. Poszerzenie obszaru zainteresowań zdrowia środowiskowego pociąga za sobą większe zróżnicowanie oraz wzrost liczby instytucji koniecznych, aby kształtować środowisko w kierunku prozdrowotnym, natomiast brak koordynacji podejmowanych przez nie działań jest jedną z największych słabości zdrowia środowiskowego i może być źródłem niemocy w rozwiązywaniu bieżących problemów.
Downloads
Bibliografia
Balcerzak, B., & Hałuszka, J. (2022). Jakość powietrza, wody i gleby a zdrowie. W: S. Golinowska i in. (red.), Zdrowie publiczne. Wymiar społeczny i ekologiczny (s. 511–537). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Ball, D. (2006). Environmental Health Policy. Berkshire: Open University Press.
Corvalan, C., Kjellstrom, T., & Smith, K. (1999). Health, environment and sustainable development: identifying links and indicators to promote action. Epidemiology, 10, 656–660.
European Environment Agency (2018). Chemicals in European Waters. Knowledge developments (EEA Report No 18/2018). Copenhagen: European Environment Agency.
FAO, UNEP, WHO, & WOAH (2022). One Health Joint Plan of Action (2022-2026). Working together for the health of humans, animals, plants and the environment. Rome. DOI: 10.4060/cc2289en
Jędrychowski, W. (1995). Podstawy epidemiologii. Kraków: Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum.
Lalonde, M. (1974). A New Perspective on the Health of Canadians. A Working Document. Ottawa: Information Canada.
Prüss-Üstün, A., Wolf, J., Corvalán, C.F., Bos, R., & Neira, M.P. (2016). Preventing disease through healthy environments: a global assessment of the burden of disease from environmental risks. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/204585 (dostęp: 14.01.2025).
Santos, O., Virgolino, A., Santos, R.R., Costa, J., Rodrigues, A., & Vaz-Carneiro, A. (2019). Environmental Health: An overview on the Evolution of the Concept and its Definitions. W J. Nriagu (red.), Encyclopedia of Environmental Health (vol. 2; s. 466–474). Elsevier. DOI: 10.1016/B978-0-12-409548-9.11815-9
Sunstein, C.R. (2005). The Precautionary Principle as a Basis for Decision Making. The Economists’ Voice, 2(2). DOI: 10.2202/1553-3832.1079
Whitmee, S. (2015). Safeguarding human health in the Anthropocene epoch: report of The Rockefeller Foundation–Lancet Commission on planetary health. The Lancet, 386(10007), 1973–2028. DOI: 10.1016/S0140-6736(15)60901-1
World Commission on Environment and Development (1987). Our common future. Oxford University Press.
World Health Organization (1994). Environment and Health: An International Concordance on Selected Concepts. World Health Organization.
Włodarczyk, C.W. (1996). Polityka zdrowotna w społeczeństwie demokratycznym. Kraków: Vesalius.
Wyligała, H. (2023). Bezpieczeństwo ekologiczne. W: T.W. Grabowski (red.), Bezpieczeństwo publiczne (s. 55–74). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. DOI: 10.35765/slowniki.384
