Podstawowa opieka zdrowotna
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Streszczenie
DEFINICJA POJĘCIA: Podstawowa opieka zdrowotna (POZ) jest najbardziej powszechną formą realizacji świadczeń zdrowotnych, odgrywa kluczową rolę w polskim systemie ochrony zdrowia i stanowi punkt wejścia pacjentów do systemu. POZ odpowiada za profilaktykę, zapewnia wczesną diagnostykę, a także dokonuje kompleksowej i integralnej oceny potrzeb pacjenta w pełnym cyklu życia. Jest częścią systemu, zapewniającą wszystkim uprawnionym osobom kompleksowe i skoordynowane świadczenia opieki zdrowotnej w miejscu zamieszkania.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Rola i zadania lekarzy POZ w Polsce wynikają z historycznych doświadczeń sięgających czasów socjalistycznych, gdy system opieki zdrowotnej działał według modelu Siemaszki, zakładając powszechny charakter ochrony zdrowia, nabywanie świadczeń zdrowotnych przez państwo oraz finansowanie pracowników służby zdrowia. Od momentu transformacji ustrojowej struktura, zadania i formy finansowania ulegały systematycznemu unowocześnianiu. Miały na to wpływ czynniki międzynarodowe, w tym znaczące konferencje o światowym znaczeniu dla zdrowia publicznego, jak i źródła prawa krajowego.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Koncepcja podstawowej opieki zdrowotnej, kształtowana od kilkudziesięciu lat przez WHO, zakłada holistyczne podejście do pojęcia zdrowia jednostki i społeczeństwa, wykraczając poza opiekę zdrowotną, definiowaną jako świadczenia medyczne.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Opracowanie przedstawia wdrażane rozwiązania modernizacyjne wraz z opisem konsekwencji działań reformatorskich. Strukturyzuje wiedzę na temat roli i zadań stawianych przed poszczególnymi pracownikami zespołu medycznego w POZ: lekarzami, pielęgniarkami i położnymi systemu. Zawiera także odniesienie do raportów instytucji publicznych, branżowych analiz i opinii interesariuszy sektora. Zakończenie zawiera zbiór usystematyzowanych rekomendacji dla zastosowania w praktyce polityki zdrowotnej.
Downloads
Bibliografia
Genowska, A., Grzegorzewska, I., Zalewska, M., & Fryc, J. (2015). Nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej wg statusu społeczno-ekonomicznego. Hygeia Public Health, 50(2), 383–388.
Holecki, T, Raulinajtys-Grzybek, M., Tolarczyk, A., & Panisset, U. (2016). Evidence brief for policy. Supporting the effectiveness of primary health-care services in Poland. Warsaw: World Health Organization EVIPNet initiative, 13–17.
Holecki, T., & Bocionek, A. (2013). Rozliczanie świadczeń medycznych udzielanych w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Pielęgniarstwo Polskie, 1(47), 42–47.
Holecki, T., & Romaniuk, P. (2015). The oncological package. A new source of concern in Poland’s health system. The Lancet Oncology, 16(3), 104.
Jakie są kompetencje położnej POZ (2024). https://pacjent.gov.pl/system-opieki-zdrowotnej/jakie-sa-kompetencje-poloznej-poz (Accessed: 27.01.2025).
Masseria, C., Irwin, R., Thomson, S., Gemmill, M., & Mossialos, E. (2009). Primary care in Europe. Policy brief. London: The London School of Economics and Political Science.
Oleszczyk, M., Švab, I., Seifert, B., Krztoń-Królewiecka, A., & Windak A. (2012) Family medicine in post-communist Europe needs a boost. Exploring the position of family medicine in health care systems of Central and Eastern Europe and Russia. BMC Family Practice, 13(15). DOI: 10.1186/1471-2296-13-15.
Popławska, A., & Murgrabia, T. (2024). Nowe przepisy w zakresie medycyny sportowej. https://forumpediatrii.pl/artykul/nowe-przepisy-w-zakresie-medycyny-sportowej (Accessed:15.01.2025).
Preamble to the Constitution of the World Health Organization as adopted by the International Health Conference (1946), New York, signed on 22 July 1946 by the representatives of 61 States (Official Records of the World Health Organization, no. 2, p. 100) and entered into force on 7 April 1948.
Raport Najwyższej Izby Kontroli (2018). System ochrony zdrowia w Polsce – stan obecny i pożądane kierunki zmian, Departament Zdrowia. Warszawa, no. 8/2019, 74–103.
Raport Polskiej Izby Ubezpieczeń (2018). Finansowanie opieki zdrowotnej pracowników. Warszawa, 15–23.
Sutkowski, M. (2024). Lekarz rodzinny, czyli kto. https://www.medexpress.pl/wyszlo-na-zdrowie/lekarz-rodzinny-czyli-kto/ (Accessed: 15.01.2025).
Tomasik, T., Lukas, W., et al. (ed.) (2016). Raport zespołu ds. opracowania strategii rozwiązań systemowych w zakresie POZ. Warszawa: Ministerstwo Zdrowia, 9–11.
Urbaniak, M. (2008). Konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia. In: M.D. Głowacka, E. Mojs (ed.), Szanse i bariery w ochronie zdrowia. Wybrane aspekty organizacyjne, prawnicze i psychologiczne (p. 99). Poznań: Wydawnictwo Forum Naukowe.
Włodarczyk, W.C. (1996). Polityka zdrowotna w społeczeństwie demokratycznym. Łódź–Kraków–Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”.
