Bioetyka przyszłości
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Streszczenie
DEFINICJA POJĘCIA: Rozważania nad bioetyką przyszłości dotyczą refleksji nad wpływem nowych technologii na funkcjonowanie służby zdrowia, a także konceptualizacji podstawowych zadań bioetyki jako dyscypliny. W szczególności koncentrują się na tendencjach spekulatywnych oraz powstających w ramach humanizmu, takich jak humanizacja, transhumanizacja czy posthumanizacja.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Początków refleksji nad bioetyką przyszłości możemy upatrywać u Hansa Jonasa (lata 70. XX w.). Tendencje posthumanistyczne i transhumanistyczne przybierają na sile od lat 90. XX w. Debata nad bioetyką przyszłości toczy się w ostatnich latach (np. nad bioetyką antycypacyjną od 2016, a nad bioetyką posthumanistyczną od 2018).
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Dla bioetyki przyszłości kluczowe są zdefiniowanie kategorii życia, człowieka oraz osoby, jak również ich relacji do technologii. W tendencji humanizującej pojawią się obawy związane z zastąpieniem lekarza przez inżyniera informatyka czy z izolacją jednostki, a w tendencjach transhumanizującej i posthumanizującej nie będzie się postrzegać tego jako czegoś problematycznego, dowartościowując relacje z podmiotami określanymi jako nie-ludzkie.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Bioetyka przyszłości związana jest z interoperacyjnością, dbaniem o dobrostan (wellbeing) i jakość życia oraz z edukacją cyfrową wszystkich zainteresowanych. W spektrum jej zainteresowania znajdują się również kwestie bardziej fundamentalne, takie jak życie, człowiek, zdrowie, godność czy autonomia. Osoby spekulujące na ich temat muszą bazować na danych empirycznych i racjonalnym namyśle oraz wykazywać się znajomością mechanizmów, rządzących wyobraźnią i narracją.
Downloads
Bibliografia
Bostrom, N. (2005). The Fable of the Dragon-Tyrant. Journal of Medical Ethics, 31(5), 273–277.
Braidotti, R. (2013). The Posthuman. Cambridge: Polity Press.
Callahan, D. (1999). The Social Sciences and the Task of Bioethics. Daedalus, 128, 275–294.
Clarke, S., Savulescu, J., Coady, C.A.J., Giubilini, A., & Sanyal, S. (red.) (2016). The Ethics of Human Enhancement: Understanding the Debate. Oxford: Oxford University Press.
Dawson, A. (2010). The Future of Bioethics: Three Dogmas and a Cup of Hemlock. Bioethics, 24, 218–225.
Haraway, D. (2015). Anthropocene, Capitalocene, Plantationocene, Chthulucene: Making Kin. Environmental Humanities, 6, 159–165.
Hayles, N.K. (1999). How We Became Posthuman. Virtual Bodies in Cybernetics, Literature, and Informatics. Chicago: University of Chicago Press.
Jonas, H. (1996). Zasada odpowiedzialności. Etyka dla cywilizacji technologicznej. Przeł. M. Klimowicz. Kraków: Wydawnictwo Platan.
Kendal, E. (2015). Utopian Visions of ‘Making People’: Science Fiction and Debates on Cloning, Ectogenesis, Genetic Engineering, and Genetic Discrimination. W: P. Stapleton & A. Byers (red.), Biopolitics and Utopia. An Interdisciplinary Reader (s. 89–118).
Morton, T. (2017). Humankind: Solidarity With Non-Human People. London: Verso.
Roden, D. (2015). Posthuman Life: Philosophy at the Edge of the Human. London–New York: Routledge.
Roduit, J. (2018). Science Fiction Enriches Ethical Discourse. UZH News. https://www.news.uzh.ch/en/articles/2018/science-fiction.html (dostęp: 26.01.2015).
Schick, A. (2016). Whereto Speculative Bioethics? Technological Visions and Future Simulations in a Science Fictional Culture. Medical Humanities, 42, 225–231.
Srnicek, N., Harman, G., & Bryant, L. (2011). The Speculative Turn: Continental Materialism and Realism. Melbourne: re.press.
Żuradzki, T. (2017). Ethics and Uncertainty: The Guest Editor’s Introduction. Diametros, 53, 1–5.
