Koordynowana opieka zdrowotna
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Streszczenie
DEFINICJA POJĘCIA: Termin „koordynacja opieki” jest popularny w literaturze dotyczącej usług zdrowotnych, rzadko bywa jednak wyraźnie scharakteryzowany. Definicje odnoszą się do zróżnicowanego zestawu populacji pacjentów, scenariuszy opieki zdrowotnej i sytuacji organizacyjnych. Różnią się w zależności od celu i odbiorców, ale mają wspólne elementy – zapewnienie ciągłości i spójności opieki zdrowotnej poprzez eliminację jej fragmentaryzacji oraz skoncentrowanie na potrzebach pacjenta.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Koordynowana opieka zdrowotna ewoluowała w odpowiedzi na rosnące koszty usług medycznych i potrzebę poprawy jakości opieki, a na jej rozwój złożyły się różne modele i koncepcje w różnych krajach. Artykuł omawia pionierskie rozwiązania mające na celu integrację systemu opieki, w tym polski model zespołów opieki zdrowotnej z 1973 roku.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Celem rozdziału jest przedstawienie kluczowych wyzwań, jakie stoją przed systemami ochrony zdrowia, zwłaszcza na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej. Rosnąca złożoność problemów zdrowotnych, charakteryzująca się współwystępowaniem wielu chorób oraz czynników społecznych wpływających na zdrowie, wymaga odejścia od tradycyjnego, fragmentarycznego modelu opieki na rzecz wdrożenia zintegrowanej opieki zdrowotnej, która zapewni kompleksową ocenę potrzeb pacjenta oraz skoordynowane działania różnych specjalistów. Zakłada to zwiększenie aktywności świadczeniodawców w zakresie promocji zdrowia i zapobiegania chorobom.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Zmiany demograficzne, charakteryzujące się szybkim starzeniem się społeczeństwa i wysoką zachorowalnością na choroby przewlekłe, wymagają pilnego wdrożenia innowacyjnych rozwiązań systemowych. Kluczowe jest wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej oraz intensyfikacja działań z zakresu zdrowia publicznego, takich jak profilaktyka i edukacja zdrowotna. Rekomenduje się wprowadzenie modelu opieki koordynowanej, który zakłada m.in. wyznaczenie koordynatora pacjenta odpowiedzialnego za monitorowanie przebiegu leczenia i promowanie badań profilaktycznych. Efektywna opieka wymaga również delegowania części zadań lekarzy na innych pracowników, w szczególności na pielęgniarki. W związku z tym personel medyczny powinien rozwijać kompetencje w zakresie współpracy, komunikacji, wykorzystania technologii cyfrowych, koordynacji opieki oraz wspierania pacjentów w samodzielnym zarządzaniu swoim zdrowiem.
Downloads
Bibliografia
Badora-Musiał, K., Sagan, A., Domagała, A., & Kowalska-Bobko, I. (2021). Testing the 2017 PHC reform through pilots. Strengthening prevention and chronic care coordination. Health Policy, 125(2), 185–190. DOI: 10.1016/j.healthpol.2020.10.014
Bank Światowy (2021). Rozwój podstawowej opieki zdrowotnej w Polsce. Ocena POZ PLUS. Pozyskano z: https://koordynowana.nfz.gov.pl/wp-content/uploads/2022/05/12-Rozwoj-podstawowej-opieki-zdrowotnej-w-Polsce-ocena-POZ-PLUS.pdf (dostęp: 24.01.2025).
Golinowska, S., Badora-Musiał, K., & Kowalska-Bobko, I. (2022). Instytucje zdrowia publicznego – funkcje i rodzaje. W: S. Golinowska (red.), Zdrowie publiczne: wymiar społeczny i ekologiczny (s. 882–900). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Heeringa, J., Mutti, A., Furukawa, M.F., Lechner, A., Maurer, K.A., & Rich, E. (2020). Horizontal and Vertical Integration of Health Care Providers. A Framework for Understanding Various Provider Organizational Structures. International Journal of Integrated Care, 20(1), 2. DOI: 10.5334/ijic.4635
Kodner, D.L., & Spreeuwenberg, C. (2002). Integrated care. Meaning, logic, applications, and implications – a discussion paper. International Journal of Integrated Care, 2, e12. DOI: 10.5334/ijic.67
Kokko, P. (2022). Improving the value of healthcare systems using the Triple Aim framework: A systematic literature review. Health Policy, 126(4), 302–309. DOI: 10.1016/j.healthpol.2022.02.005
Leutz, W.N. (1999). Five laws for integrating medical and social services: lessons from the United States and the United Kingdom. The Milbank Quaterly, 77(1), 77–110, IV–V. DOI: 10.1111/1468-0009.00125
McDonald, K.M., Sundaram, V., & Bravata, D.M. (2007). Closing the Quality Gap. A Critical Analysis of Quality Improvement Strategies (vol. 7: Care Coordination) (Technical Reviews, No. 9.7.). Rockville: Agency for Healthcare Research and Quality. Pozyskano z: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK44012/ (dostęp: 24.01.2025).
OECD (2022). Health at a Glance: Europe 2022. State of Health in the EU Cycle. Paris: OECD Publishing. DOI: 10.1787/507433b0-en
Owczarczyk, A. (2023). Koordynowana i zintegrowana opieka zdrowotna – co warto wiedzieć. W: M. Bogdan, S. Karczmarz, A. Owczarczyk, A. Prusaczyk, & P. Żuk (red.), Koordynowana opieka zdrowotna w praktyce od POZ do POZ+ (s. 21–46). Warszawa: Wolters Kluwer.
Sagan, A., Kowalska-Bobko, I., Badora-Musiał, K., & Gałązka-Sobotka, M. (2022). A reform proposal from 2019 aims to improve coordination of health services in Poland by strengthening the role of the counties. Health Reform Monitor, 126(9), 837–843. DOI: 10.1016/j.healthpol.2022.06.006
Schrijvers, G. (2017). Opieka koordynowana. Lepiej i taniej. Wybór ponad 100 dobrych praktyk koordynowanej opieki zdrowotnej. Warszawa: Narodowy Fundusz Zdrowia.
Valentijn, P.P., Schepman, S.M., Opheij, W., & Bruijnzeels, M.A. (2013). Understanding integrated care: a comprehensive conceptual framework based on the integrative functions of primary care. International Journal of Integrated Care, 13, e010. DOI: 10.5334/ijic.886
WHO (2015). WHO global strategy on people-centred and integrated health services. Interim report. Pozyskano z: https://iris.who.int/handle/10665/155002 (dostęp: 24.01.2025).
Włodarczyk, W.C. (2021). Systemy zdrowotne. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
Zabdyr-Jamróz, M., Badora-Musiał, K. (2021). Stany Zjednoczone Ameryki. W: W.C. Włodarczyk (red.), Systemy zdrowotne (s. 219–247). Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
