Kompetencje komunikacyjne, kulturowe i dialog międzykulturowy

PDF
Opublikowano
lutego 16, 2023

Streszczenie

DEFINICJA POJĘĆ: Istnieje ścisła zależność pomiędzy rzeczywistością wskazywaną przez pojęcia kompetencji komunikacyjnych i kulturowych a dialogiem międzykulturowym w sytuacji konkretnych realiów społecznych. Możliwości uczenia się i podejmowania interakcji symbolicznych, a więc kompetencje komunikacyjne, kształtują umiejętności rozpoznawania oraz przekształcania treści kulturowych jako nowy rodzaj kompetencji kulturowych. Od zaawansowania i charakterystyki rozwoju tego typu umiejętności zależy typ procesów komunikowania, jakim jest dialog między­kulturowy. Zjawiska te współokreślają się wzajemnie, sprawiając, że jedno nie jest możliwe bez drugiego.

ANALIZA HISTORYCZNA POJĘĆ: Wszystkie trzy analizowane pojęcia są stałym elementem analiz społecznych od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Była to konsekwencja badań nad kompetencją językową, które zrewolucjonizowały jej behawioralne rozumienie. Dalsze analizy doprowadziły do poszerzania zakresu pojęcia o elementy kontekstu komunikacyjnego. Narastające zjawiska wielokulturowości wymusiły uwzględnienie dynamiki interakcji i przenikania społeczności, stawiając problem dialogu międzykulturowego.

PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Przełamanie behawioralnych tradycji w rozumieniu uczenia się języka pozwoliło ujawnić twórcze potencjały interakcji ludzkich, głównie dzięki wykorzystaniu także innych obszarów kultury symbolicznej. Znajomość obecnych w tych obszarach reguł tworzy kompetencje komunikacyjne. Wymiar symboliczny tego procesu nie funkcjonuje jednak autonomicznie. Te same znaczenia mogą mieć różne wartości i wiązać się z odmiennymi emocjami. Z tego powodu umiejętność ich rozpoznawania tworzy kompetencję kulturową człowieka. W sytuacji, gdy kompetencje te pozwalają na realizację wymienionych wartości w relacji z innymi kulturami, powstaje dialog międzykulturowy.

REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Dialog międzykulturowy nie jest możliwy bez leżących u jego podstaw wartości, które ukazują znaczenie interaktywnego charakteru procesów komunikowania daleko wybiegających poza jednokierunkowy transfer informacji, umiejętności dekodowania znaczeń oraz instrumentalne cele kształtowania postaw. Największe potencjały komunikowania obecne są jednak w połączeniu behawioralnych, semiotycznych i aksjologicznych wymiarów interakcji symbolicznych, które nadać mogą wspomnianym kompetencjom specyficzne cechy dialogu – tak wewnątrz, jak i pomiędzy kulturami – pozwalając na działania transgresyjne i autoteliczne.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Bartnik, C.S. (2013). Personalizm. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Bernstein, B. (1961). Aspects of Language and Learning in the Genesis of the Social Proces. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 1, 313–324.

Bourdieu, P. (1984). Distinction. A Social Critique of the Judgement of Taste. Tłum. R. Nice. Cambridge: Harvard University Press.

Chomsky, N. (1968). Language and Mind. New York: Oxford University Press.

Dąbrowski, K. (1985). Fazy i poziomy rozwoju psychicznego i trzy kształtujące go czynniki. W: K. Dąbrowski (red.), Zdrowie psychiczne, (s. 46–62). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Foucault, M. (1998). Nadzorować i karać. Tłum. T. Komendant. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Habermas, J. (2002). Teoria działania komunikacyjnego. T. 1–2. Tłum. A.M. Kaniowski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hymes, D. (1972). On Communicative Copmetence. W: J.B. Pride & J. Holmes (red.), Sociolinguistics, (s. 269–293). Harmondsworth: Penguin.

Nikitorowicz, J. (2000), Spotkanie i dialog kultur – wymiar edukacji międzykulturowej. W: T. Pilch (red.), O potrzebie dialogu kultur i ludzi, (s. 85–112). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Korporowicz, L. (2011). Socjologia kulturowa. Kontynuacje i poszukiwania. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Labov, W. (1970). The Reflection of Social Processes in Linguistic Structures. W: J.A. Fishman (red.), Readings in the Sociology of Language, (s. 240–251). The Hague: Mouton and Co.

Płotka, M. (2017). Multidimentionality of the Category of Action in 15th century Krakow Practicism. W: L. Korporowicz, S. Jaskuła, M. Stefanovič & P. Plichta (red.), Jagiellonian Ideas Towards Challenges of Modern Times, (s. 129–152). Kraków: The Jagiellonian Library.

Rembierz, M. (2017). Uczenie się pluralizmu i kształtowanie tożsamości religijnej w kontekście kulturowych i światopoglądowych odmienności. Między tradycyjnym zróżnicowaniem a nowoczesnym pluralizmem. Politeja, 1, 191–237.

Stróżewski, W. (1992). W kręgu wartości. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

Tischner, J. (1981). Etyka solidarności. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Wilczyńska, W., Mackiewicz, M., & Krajka, J. (2019). Komunikacja interkulturowa. Wprowadzenie. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Wojtyła, K. (1994). Osoba i czyn oraz inne studia antropologiczne. Lublin: Wydawnictwa TN KUL.